Một trích dẫn có thể là thật mà vẫn không chứng minh được câu đứng trước nó. Tài liệu có tồn tại, nhưng đoạn được dẫn không chứa khuyến nghị. Hoặc tài liệu nói đúng, còn hệ thống đã đọc sai dữ kiện của người bệnh. Câu trả lời trông rất có cơ sở trong cả hai trường hợp. Nó vẫn có thể sai.
Vì vậy, có trích dẫn chưa đồng nghĩa với đã kiểm chứng.
Một trích dẫn chứng minh được điều gì?
Trích dẫn cho biết hệ thống muốn dựa vào tài liệu nào. Nó có thể là tên hướng dẫn, số văn bản, DOI hoặc một đường dẫn.
Grounding là mối quan hệ giữa câu trả lời và nội dung của tài liệu đó. Một câu chỉ được xem là bám sát nguồn khi tài liệu thực sự hỗ trợ đúng điều câu ấy nói, với cùng phạm vi và điều kiện.
Khả năng truy vết đi xa hơn một bước. Bác sĩ phải lần được từ một nhận định trong câu trả lời về đúng đoạn tài liệu hoặc đúng dữ kiện trong bệnh án đã tạo ra nhận định ấy.
Trách nhiệm lâm sàng lại là chuyện khác. Nguồn dẫn giúp bác sĩ xem xét căn cứ, nhưng không thay bác sĩ đánh giá xem căn cứ đó có phù hợp với người bệnh đang điều trị hay không.
Gọi cả bốn khái niệm này bằng một nhãn chung là “có nguồn” sẽ che mất những chỗ hệ thống có thể sai.
Nguồn thật vẫn có thể dẫn sai
Trích dẫn có thể hỏng theo hai cách. Có lúc tài liệu không tồn tại. Có lúc tài liệu là thật, nhưng không hỗ trợ cho điều hệ thống vừa khẳng định. Một đường dẫn chung đến cả bộ hướng dẫn cũng chưa đủ nếu bác sĩ vẫn phải tự tìm xem câu trả lời dựa vào phần nào.
Vì thế, một tên tài liệu quen thuộc không nên được dùng như huy hiệu tin cậy. Có hai điều cần kiểm tra. Nguồn này có thật không? Đoạn được dẫn có nói đúng điều hệ thống vừa kết luận không?
Meddies đang làm được gì, và còn thiếu gì?
Trong phiên bản hiện tại, công cụ tìm kiếm tri thức của Meddies giữ đoạn văn được truy xuất cùng mã tài liệu, mã đoạn, tiêu đề mục và thông tin trang khi các dữ kiện đó có sẵn. Quy tắc tạo câu trả lời yêu cầu mọi liều thuốc phải kèm nguồn và mức độ bằng chứng. Meddies cũng có một phép kiểm tra để phát hiện câu trả lời có nhắc đến liều nhưng không có dấu hiệu của nguồn dẫn.
Đây là những bước kiểm soát có ích. Nhưng chúng chưa chứng minh được tài liệu có thật hoặc đoạn được dẫn có hỗ trợ kết luận hay không. Giao diện trò chuyện hiện cũng chưa nối những thông tin này thành một đường kiểm chứng để từ câu trả lời, bác sĩ có thể mở đúng phần tài liệu liên quan. Vì thế, chúng tôi chưa nên nói rằng quy trình kiểm chứng đã hoàn chỉnh, càng không nên nói mọi câu trả lời đã có nguồn chỉ vì hệ thống được yêu cầu tạo trích dẫn.
Khi nào một câu trả lời thật sự cho phép kiểm chứng?
Với bằng chứng bên ngoài, bác sĩ cần thấy tài liệu cụ thể, vị trí cụ thể trong tài liệu và nhận định mà đoạn đó hỗ trợ. Với bản tóm tắt bệnh án, mỗi dữ kiện cần quay về được loại hồ sơ, ngày ghi nhận và bản ghi liên quan. Nếu nguồn không đủ mạnh hoặc hai tài liệu mâu thuẫn, câu trả lời phải nói rõ giới hạn thay vì lấp khoảng trống bằng một kết luận chắc chắn.
Khả năng truy vết chỉ giúp kiểm tra những gì đã xuất hiện trong câu trả lời. Nó không phát hiện được dữ kiện quan trọng đã bị bỏ sót. Rủi ro bỏ sót trong bản tóm tắt cần một bước đánh giá riêng.
Cách tiếp cận này cũng xuất hiện trong hướng dẫn của WHO và FDA. WHO yêu cầu con người vẫn kiểm soát các quyết định y tế. Trong hướng dẫn CDS năm 2026, FDA dùng khả năng để nhân viên y tế tự xem xét căn cứ của khuyến nghị làm một trong các tiêu chí xác định một số chức năng phần mềm có thuộc nhóm Non-Device CDS hay không. Cả hai đều không nói rằng một trích dẫn đủ để làm cho câu trả lời an toàn. Đây là nguyên tắc thiết kế, không phải tuyên bố rằng Meddies đáp ứng một quy chế cụ thể.
Chúng tôi đang xây Meddies theo một tiêu chuẩn rõ ràng: mỗi câu trả lời phải cho thấy căn cứ. Đây không phải một huy hiệu để gắn lên giao diện. Hệ thống phải chỉ ra câu nào dựa vào đoạn nào, dữ kiện nào của người bệnh đã được dùng và chỗ nào còn thiếu. Khi chưa dựng được đường truy vết đó, câu trả lời phải nói rõ giới hạn.
Trích dẫn chỉ mở đầu cho việc kiểm chứng. Phần còn lại vẫn cần đánh giá lâm sàng của bác sĩ.